Структура основной образовательной программы основного общего образования Целевой раздел



страница19/46
Дата09.08.2019
Размер1.42 Mb.
#127061
ТипПояснительная записка
1   ...   15   16   17   18   19   20   21   22   ...   46

Сөйлэмнен лексик ягы(4сэг.)

Хикэя, боеру, тойгылы җөмлэлэрнен ритмик-интонацион узенчэлеклэре. Санау интонациясе. Лексика һэм лексикология турында тешенчэ. Сузнен лексик мэгънэсе. Синонимнар. Антонимнар. Омонимнар. Сөйлэм этикеты урнэклэренец интонациясе.



Суз ясалышы(4сэг.)

Сузлэрне морфемаларга булу. Куп мэгънэле сузлэр. Исем ясагыч кушымчалар: -чы, -че, - даш, - дэш, - лык, -лек. Сыйфат ясагыч кушымчылар: -лы, -ле, -сыз, - сез.



Сөйлэмнец грамматик ягы.

Исем.(10сэг.)

Татар телендэ исем суз теркеме. Ялгызлык һэм уртаклык исемнэр. Исемнэрне берлек санда тартым белэн терлэнеше. Исемнэрнең килеш белэн терлэнеше. Исемгэ кушымчалар ялгану тэртибе. I, II зат тартымлы исемнэрнең килеш белэн терлэнеше. III зат тартымлы исемнэрнец килеш белэн терлэнеше. Исемнэрнең куплек санда тартым белэн терлэнеше. Ясалма исемнэр. Исемнец ясалыш ысуллары, исемнэрнең ясалышы (тамыр, парлы, тезмэ, кушма, кыскартылма).



Сыйфат.(6сэг.)

Сыйфатның лексик-грамматик мэгънэсе һэм морфологик-синтаксик билгелэре. Сыйфат дэрэҗэлэре. Гади дэрэҗэ. Чагыштыру дэрэҗэсе. Артыклык дэрэҗэсе. Кимлек дэрэҗэсе. Сыйфат ясагыч кушымчылар: -лы, -ле, -сыз, - сез.



Сан.(6сэг.)

Саннын лексик грамматик мэгънэсе һэм морфологик-синтаксик билгелэре. Сан теркемчэлэре. Микъдар саны янында саналмыш. Вакытныбелдеруче саннар.



Алмашлык(9сэг.)

Зат алмашлыклары. Зат алмашлыкларыныц сейлэмдэ кулланылышы. Тартым алмашлыклары. Зат алмашлыкларыныц килеш белэн терлэнеше. Сорау алмашлыклары. Билгелэу (уз) алмашлыгы.



Фигыль. Фигыль теркемчэлэре.(23сэг.)

Боерык фигыльнец зат-сан белэн терлэнеше. Боерык фигыльлэрдэ басым узенчэлеге. Боерык фигыль һэм аныц мэгънэлэре. Хикэя фигыль. Аныц заман формалары. Хэзерге заман хикэя фигыльнец зат-сан белэн терлэнеше. Хэзерге заман хикэя фигыльнец юклык формасын зат-сан белэн терлэндеру. Билгеле уткэн заман хикэя фигыль. Билгеле уткэн заман хикэя фигыльнец зат-сан белэн терлэнеше. Билгесез уткэн заман хикэя фигыль. Билгесез уткэн заман хикэя фигыльнец зат-сан белэн терлэнеше. Инфинитив, аныц мэгънэлэре, формалары. Инфинитивныц дерес язылышы һэм сейлэмдэ кулланылышы. Инфинитив формасыныц модаль сузлэр белэн сейлэмдэ кулланылышы.



Бэйлеклэр(4сэг.)

Бэйлеклэр турында гомуми мэгьлумат. Бэйлеклэрнец исемнэр һэм алмашлыклар белэн кулланылышы. Бэйлеклэрнец килеш белэнтерлэнеше.



Кереш сузлэр(2сэг.)

Кереш сузлэр. Кереш сузлэрнец терлэре. Кереш сузлэрнец сейлэмдэ кулланылышы.



Кисэкчэлэр(1сэг.)

Кисэкчэлэр турында гомуми мэгьлумат.



Теркэгечлэр(1сэг.)

Кисэкчэлэр турында гомуми мэгьлумат.



Синтаксис(8сэг.)

Демлэнец мэгънэви теркемнэргэ буленеше. Хикэя ж;емлэ. Сорау ж;емлэ. Боеру ж;емлэ. Тойгылы җөмлэ. Хикэя, боеру, тойгылы җөмлэлэрнен ритмик-интонацион узенчэлеклэре. Раслау һэм инкяр җмлэлэр. Дыйнак Ьэм ж;эенке ж;емлэлэр. Бер составлы һэм ике составлы ж;емлэлэр.



Бэйлэнешле сөйлэм үстерү дәреслэре(21сэг.)

Контроль эшлэр - 5, изложение - 2, сочинение - 2, диалог - 2, монолог - 2, тыңлап аңлау - 2, эш кэгазьлэре - 2, ситуатив кунегулэр - 2



6 нчы сыйныфнын рус төркемендэ татар теле буенча укыту фэненец эчтэлеге

Графика, каллиграфия, орфография(3сэг.)

Аваз-хэреф менэсэбэтлэре. Татар алфавиты. Транскрипция билгелэре. Сингармонизм законы. Сөйлэмнец фонетик ягы(5сэг.)

Сейлэмнец фонетик ягы. Авазлар естэлу куренеше (дус-дусты), Авазларныц чиратлашуы (чэчэк - чэчэге, китап - китабы). Сөйлэмнец лексик ягы(2сэг.)

Лексика һэм лексикология турында тешенчэ. Сузнец лексик мэгънэсе. Терле типтагы сузлеклэрнец тезелу принциплары, алардан дерес файдалану. Аралашу темаларына караган лексик берэмлеклэрне рецептив Ьэм продуктив рэвештэ узлэштеру. Гади тотрыклы гыйбарэлэр; сейлэм эдэбе берэмлеклэре. Суз ясалышы: кушма (Иэрвакыт, ишегалды) Ьэм тезмэ (ей туе, бэби туе, каз вмэсе, шэфкать туташы) сузлэр. Суз ясагыч кушымчалар: -ча/-чэ (заманча, татарча). Актив узлэштерелгэн сузлэрнец синонимнары, антонимнары. Суз ясалышы(5сэг.)

Исем ясагыч кушымчалар (-лык/-лек, -чы/-чеисем ясагыч кушымчалары). Сыйфат ясагыч кушымчалар -гы, (язгы), -чан (оялчан), -ма (язма, естэмэ), -лык (айлык). Рэвешлэрнец ясалышы.Ясалма рэвешлэр. (-ча, -чэ, -дай, -дэй, -лап, -лэп, -лата, - лэтэ). Ясалма рэвешлэр. (-ча, -чэ, -дай, -дэй, -лап, -лэп, -лата, - лэтэ). Сейлэмнең грамматик ягы. Исем.(14сэг.)

Исемгэ кушымчалар ялгану тэртибе. I, II зат тартымлы исемнэрнец килеш белэн терлэнеше. III зат тартымлы исемнэрнец килеш белэн терлэнеше. Исем ясагыч кушымчалар. Исемнең лексик-грамматик мэгънэсе. Изафэлэр. Иялек килешле изафэ бэйлэнеш. Исемнэрнең берлек һэм куплек сан формалары. Исемнэрнең төрле ысуллар белэн ясалышы. Исем ясагыч кушымчалар. Сыйфат.(8сэг.)

Сыйфатныц лексик-грамматик мэгънэсе һэм морфологик-синтаксик билгелэре. Сыйфатларныц терле ысуллар белэн ясалышы. Сыйфат дэрэж;элэре. Сыйфатларныц гади дэрэҗэсе. Сыйфатларның чагыштыру дэрэҗэсе. Сыйфатларныц артыклык дэрэҗэсе. Сыйфатның кимлек дэрэҗэсе. Антоним һэм синоним сыйфатлар. Сан.(4сэг.)

Санның лексик грамматик мэгънэсе һэм морфологик-синтаксик билгелэре. Сан теркемчэлэре. Микъдар саны. Микъдар саны янында

саналмыш. Тэртип саны. Булем саны. Җыю саны. Чама саны. Сан теркемчэлэре. Саннарныц ясалышы.

Рэвеш(9сэг.)

Рэвеш.Аларныц лексик грамматик мэгънэсе һэм морфологик-синтаксик билгелэре. Рәвешлэрнең ясалышы. Рэвешлэрнең мэгънэ теркемчэлэре. Саф рэвешлэр. Охшату-чагыштыру рэвешлэре. Кулэм-чама рэвешлэре. Урын рэвешлэре. Вакыт рэвешлэре. Сэбэп-максат рэвешлэре. Рэвеш теркемчэлэрен кабатлау. Рэвешлэрнең җөмлэдэ кулланылышы.



Алмашлык(10сэг.)

Алмашлыкларныц лексик грамматик мэгънэсе һэм морфологик-синтаксик билгелэре. Алмашлыкларныц ясалышы. Алмашлыкларныц теркемчэлэре. Зат алмашлыклары. Тартым алмашлыклары. Курсэту алмашлыклары. Сорау алмашлыклары. Билгелэу алмашлыклары. Билгесезлек алмашлыклары. Юклык алмашлыклары. Алмашлыкларныц җөмлэдэ кулланылышы.Алмашлык теркемчэлэрен кабатлау.



Фигыль. Фигыль теркемчэлэре.(38сэг.)

Фигыль суз теркеме. Фигыльлэрнец барлык-юклык формалары. Боерык фигыль Ьэм аныц мэгънэлэре. Боерык фигыльнец зат-сан белэн терлэнеше. Боерык фигыльлэрдэ басым узенчэлеге. Шарт фигыль. Аныц мэгънэсе, зат-сан белэн терлэнеше. Телэкне белдеруче фигыль. Аналитик фигыль. Мемкинлек/мемкин тугеллекне (бара алам, бара алмыйм). Билгеле килэчэк заман хикэя фигыль. Аныц зат-сан белэн терлэнеше. Билгесез килэчэк заман хикэя фигыль. Аныц зат-сан белэн терлэнеше. Инфинитив+ яратам тезелмэсе. Инфинитив+телим тезелмэсе. Инфинитив + модаль сузлэр тезелмэсе. Инфинитив + кирэк тугел тезелмэсе Фигыль + белэ тезелмэсе. Исем фигыль. Исем фигыльне тартым белэн терлэндеру. Исем фигыльне килеш белэн терлэндеру.Тартымлы исем фигыльне килеш белэн терлэндеру. Исем фигыль+ечен тезелмэсе.



Бэйлеклэр һэм бэйлек сузлэр.(2сэг.)

Бэйлеклэр турында гомуми мэгьлумат. Белэн, турында, вчен, кадэр, соц, аша, аркылы, кебек бэйлеклэре. Алдында, артында, астында, встендэ, янында, эчендэ бэйлек сузлэре.

Кереш сузлэр(2сэг.)

Кереш сузлэр. Кереш сузлэрнец терлэре. Кереш сузлэрнец сейлэмдэ кулланылышы.



Теркэгечлэр(1сэг.)

Теркэгечлэр турында гомуми мэгълумат.



Синтаксис(4сэг.)

Сорау һэм ендэу җөмлэлэр. Җемлэнең баш кисэклэре. Ия белэн хэбэр арасында сызык.



Бэйлэнешле сөйлэмне устеру(33сэг.)

Контроль эш -5, изложение -2, сочинение -2, диалог -6, монолог -6, аудирование -2, эш кэгазьлэре -4, ситуатив кунегулэр -6


7 нче сыйныфнын рус твркемендэ татар теле буенча укыту фэненец эчтэлеге Суз ясалышы.(7сэг.)

Сыйфат ясагыч кушымчылар.Сейлэмнец грамматик ягы.



Алмашлык.(5сэг)

Билгелэу алмашлыкларыньщ килеш белэн терлэнеше.



Рэвеш(4сэг)

Рэвеш турында тешенчэ. Рэвешлэрнец мэгънэ теркемчэлэре. Саф рэвешлэр.



Фигыль.(30сэг.)

Затланышлы фигыльлэр.Боерык фигыль турында тешенчэ.Боерык фигыльнец зат-сан белэн терлэнеше.Хикэя фигыль. Аныц заман формалары.Хэзерге заман хикэя фигыльнец зат-сан белэн терлэнеше.Билгеле уткэн заман хикэя фигыль.Билгеле килэчэк заман хикэя фигыль.Телэк фигыль.Шарт фигыльнец зат-сан белэн терлэнеше.Затланышсыз фигыльлэр.Инфинитив, аныц мэгънэлэре, формалары.Инфинитивныц дерес язылышы Ьэм сейлэмдэ кулланылышы. Инфинитивныц модаль сузлэр белэн кулланылышы.Сыйфат фигыль.Сыйфат фигыльнец заман формалары.Сыйфат фигыльнец исемлэшуе Ьэм исемгэ кучуе.Исем фигыль.Исем фигыльне тартым белэн терлэндеру.Исем фигыльне килеш белэн терлэндеру.Тартымлы исем фигыльне килеш белэн терлэндеру.Хэл фигыль турында тешенчэ.Хэл фигыльнец 4 тере.Фигыль юнэлешлэре.Сэбэп белдеру формасы. (авырганга курэ)



Аныклагыч. Аныклаучы теркэгечлэр. Теркэгеч сузлэр. (5сэг.)

Теркэгечлэр турында гомуми мэгьлумат (ченки, лэкин). Теркэгеч теркемчэлэре.Аларны кулланып, жемлэлэр тезергэ һэм аныклагычлар янындатыныш билгелэрен куярга өйрэту.



Кереш сузлэр.(2сэг.)

Кереш сузлэр. Кереш сузлэрнең терлэре.



Кисэкчэлэр.(2сэг.)

мы/-ме, бик, тугел, тагын, эле кисэкчэлэрнец дерес язылышын анализлау, сейлэмдэ куллану;



Синтаксис.(17сэг.)

Җөмлэнең баш кисэклэре. Җөмлэнең иярчен кисэклэре.



Эндэш сузлэр.(2сэг.)

Эндэш сузлэрне сейлэмдэ урынлы куллануга ирешу.



Синонимнар, антонимнар(4сэг.)

Синонимнарны, антонимнарны сейлэмдэ куллануга ирешу.



Кушма, парлы исемнэр(3сэг.)

Кушма (бетенденья), парлы (туган-тумача, алыш-биреш, азык-телек, мал-туар) исемнэрнец сейлэмдэ куллану узенчэлеклэре БСУ(24сэг.)

Контроль эш -5; тыңлап аңлау - 2; сочинение- 2; изложение-3; диалог - 3; монолог- 3; эш кэгазьлэре ( хат язу) - 2; ситуатив кунегулэр аша белемнэрне тикшеру – 4


  1. нче сыйныфныц рус теркемендэ татар теле буенча укыту фэненең эчтэлеге

Графика, каллиграфия, орфография(1сэг.)

Аваз-хэреф менэсэбэтлэре. Транскрипция билгелэре.



Сөйлэмнең лексикягы(9сэг.)

Лексика һэм лексикология турында тешенчэ. Килеп чыгышы ягыннан татар теленең сузлек составы. Гомумтерки сузлэр. Алынма сузлэр Ьэм интернациональ сузлэр. Терле типтагы сузлеклэрнец тезелу принциплары, алардан дерес файдалану. Бер Ьэм куп мэгънэле сузлэр. Сейлэмнец лексик ягы. Гади тотрыклы гыйбарэлэр. Утенечне белдеру формалары. Гади тотрыклы гыйбарэлэр, клишелар. Телэкне белдеру формалары. Гади тотрыклы гыйбарэлэр, татар сейлэм этикеты берэмлеклэре. (Телефоннан сейлэшу этикеты, хат язу кагыйдэлэре). Терле лексик сузлеклэрдэн (ацлатмалы, синонимнар, антонимнар, фразеологик) тиешенчэ файдалану;



Суз ясалышы(1сэг.) Сыйфат ясагыч кушымчылар.

Морфология.(2сэг.)

Местэкыйль суз теркемнэре.Сейлэмнец грамматик ягы.

Исем.(5сэг.)

Татар телендэге исем суз теркеме. Исемнец лексик-грамматик мэгънэсе. Ялгызлык Ьэм уртаклык исемнэр. Исемнэрнец тартым белэн терлэнеше. Исемнэрнец килеш белэн терлэнеше. Исемгэ кушымчалар ялгану тэртибе. Тартымлы исемнец килеш белэн терлэнешен узлэштеру. Изафэ бэйлэнеш. Изафэ бэйлэнешле исемнэрнец килеш белэн терлэнуе. Малайларныц берсе... тезелмэсе. Казаннан Яр Чаллыга кадэр тезелмэсе.

Сыйфат.(8сэг.)

Сыйфат турында тешенчэ. Сыйфат дэрэж;элэре. Гади дэрэж;э. Чагыштыру дэрэж;эсе. Артыклык дэрэж;эсе. Кимлек дэрэж;эсе. Тесне

белдеруче сыйфатлар. Кеше тышкы кыяфэтен белдеруче сыйфатлар. Кеше характерын белдеруче сыйфатлар.

Сан.(4сэг.)

Санныц лексик грамматик мэгънэсе Ьэм морфологик-синтаксик билгелэре. Сан теркемчэлэре. Микъдар саны янында саналмыш. Тэртип

саны. Булем саны. Дыю саны. Чама саны.

Алмашлык.(3сэг.)

Алмашлык турында тешенчэ. Алмашлык теркемчэлэре. Билгелэу алмашлыклары. Билгелэу алмашлыкларыныц килеш белэн терлэнеше.



Фигыль. (21сэг.)

Хикэя фигыль. Аныц заман формалары. Хэзерге заман хикэя фигыльнец зат-сан белэн терлэнеше. Билгеле уткэн заман хикэя фигыльнец (барлык формасы) зат-сан белэн терлэнеше. Билгесез уткэн заман хикэя фигыльнец (барлык формасы) зат-сан белэн терлэнеше. Билгеле килэчэк заман хикэя фигыльнец (барлык формасы) зат-сан белэн терлэнеше. Билгесез килэчэк заман хикэя фигыльнец (барлык формасы) зат-сан белэн терлэнеше. Шарт фигыль турында тешенчэ. Шарт фигыльнец зат-сан белэн терлэнеше. Инфинитив, аныц мэгънэлэре, формалары. Инфинитивныц дерес язылышы һэм сейлэмдэ кулланылышы. Инфинитивныц модаль сузлэр белэн кулланылышы. Сыйфатфигыльнец заман формалары. Исем фигыль. Хэл фигыльнец 4 тере. Фигыль юнэлешлэре. Аналитик фигыль. Телэкне белдеруче фигыль(барырга телим).

Теркэгечлэр(3сэг.)

Теркэгечлэр турында гомуми мэгьлумат (ченки, лэкин). Теркэгеч теркемчэлэре.



Бэйлеклэр һэм бэйлек сузлэр.(2сэг.) Бэйлеклэр турында гомуми мэгьлумат.

Кереш сузлэр.(3сэг.)

Кереш сузлэр. Кереш сузлэрнец терлэре. Кереш сузлэрнең сөйлэмдэ кулланылышы (минемчэ, синеңчэ, билгеле, элбэттэ, беренчедэн, минем фикеремчэ).

Ымлыклар.(3сэг.)

Ымлыклар турында гомуми тешенчэ.

Кисэкчэлэр.(2сэг.)

мы/-ме, бик, тугел, тагын, эле кисэкчэлэрнец дерес язылышын анализларга, сейлэмдэ куллану;



Синтаксис.(15сэг.)

Татар жөмлэсендэ суз тэртибе; сузлэрнец уцай һэм кире тэртибе. Раслау һэм инкяр җөмлэлэр. Җыйнак һэм җэенке җөмлэлэр. Җөмлэнең иярчен кисэклэре. Ия белэн хэбэр арасында сызык. Гади фигыль хэбэрле (Мин татарча белэм); исем хэбэрле (Безнең гаилэбез тату); тезмэ фигыль хэбэрле (Мин укырга яратам) гади җөмлэлэр. Суз җөмлэ. Тиңдэш кисэкле җөмлэлэр.



БСУ(24сэг.)

Контроль эш -5; тыңлап аңлау - 2; сочинение- 2; изложение-2. Диалог - 3. Монолог- 3. Эш кэгазьлэре ( хат язу) - 3. Ситуатив кунегулэр аша белемнэрне тикшеру -4




  1. нчы сыйныфныц рус төркемендэ татар теле буенча укыту фэненең эчтэлеге

Фигыль(23сэг.)

Хикэя фигыльнец хэзерге эаман формасы; тезмэ фигыль; билгесез уткэн заман хикэя фигыльнец зат-сан белэн төрлэнеше; шарт фигыль, аның зат-сан; жөмлэнең баш һэм иярчен кисэклэре; телэк фигыль формасы.

Бэйлеклэр(23сэг.)

Бэйлек сузлэр; юклык, билгелэу алмашлыклары; п, -ып/-еп формалы хэл фигыльлэрнец юклык формасы; исемнэрнең баш килешен сораучы бэйлеклэр; исем фигыль, аныц килешлэр белэн терлэнеше.

Синтаксис.(46сэг)

Җөмлэнең баш һэм иярчен кисэклэре турындагы мэгълуматны искэ тешеру һэм ныгыту. Бер составлы фигыль җөмлэнец сөйлэмдэ актив кулланыла торган терлэрен гамэли узлэштеру. Атау җөмлэлэрне сөйлэмдэ танып белергэ өйрэту. Тулы һэм ким, җыйнак һэм җэенке җемлэлэрне аера белергэ гадэтлэндеру. Туры сейлэм турында мэгълумат ж;иткеру. Фигыль һэм исем хэбэрлэрнец гади, кушма терлэрен танып белу, дерес куллану һэм рус теленэ тэрҗемэ иту кунекмэлэрен булдыру. Җыючы, каршы куючы, булуче теркэгечле җөмлэлэр тезу кунекмэлэрен системалаштыру. Татар җөмлэсендэ суз тэртибе узенчэлеклэрен гамэли узлэштеру. Җөмлэнең модалькисэклэрен (эндэш, кереш сузлэрне) урынлы куллануга ирешу.

Алмашлык.(11сэг.)

Алмашлыклар. Билгесезлек, билгелэу алмашлыклары; рэвешлэр; сыйфат фигыль, аныц заман формалары; исемнэрнец ясалышы.

Рэвеш.(1сэг.)

Рэвеш теркемчэлэре

Сан.(1сэг.)

Сан теркемчэлэре

2.2.4 Татарская литература (русская группа)

5 нче сыйныфныц рус төркемендэ татар эдэбияты буенча укыту фэненец эчтэлеге

1.Кереш( 1 сэг.)

Язучылар китапныц кеше тормышындагы роле турында. Китап бер буынныц икенчесенэ васыяте. Китапныц тезелеше (тышы, титул, форзац битлэре, астешермэлэр, булек исемнэре); китапны тезучелэр (авторлары, рэссамы, редакторлары, корректоры, щыючылары, нэшрияты). Татар эдэбияты дэреслеге Ьэм аныц белэн эшлэу узенчэлеклэре.



2.Борын-борын заманда( 9 сэг.)

Халык авыз ищаты. Фольклор - халыкныц коллектив ищат щимеше. Анда халыкныц телэк-омтылышыныц чагылышы. Фольклорныц вариантлы булуы. Фольклор эсэрлэрен башкаручылар (экият сейлэучелэр, чичэннэр һ.б.). Фольклор эсэрлэренец терлэре, жанрлары. Балалар фольклоры (бишек щырлары, табышмаклар, тизэйткечлэр һ.б.).



Эдэбият теориясе. Фольклор. Халык авыз ищаты. Татар халык экиятлэре. Халык прозасыныц бер тере буларак экиятлэр. Экиятлэрнец хайваннар турында, тылсымлы, тормыш-кенкуреш терлэре булуы. Экиятлэргэ салынган мэгънэ, аларныц экият тезэтугэ юнэлдерелгэн булуы, фэлсэфэсе.

«Ак буре» (татар халык экияте). Экияттэ яхшылык белэн явызлык керэше. Экияттэ халык морале, тылсым элементлары. Ак буренец терки халыкларныц тотемы

булуы. Экияттэге традицион образлар. Тылсымлы экиятлэрнец поэтикасы. Тылсымлы экияттэ фантастика.

Татар халык экияте «Абзар ясаучы телке», «Өч кыз», рус халык экиятлэре башкорт халык экияте «Карга ни ечен исемен эйтеп бетерми?» Терле халык экиятлэрендэге уртак Ьэм аермалы яклар. Экиятлэрдэ халыкныц яшэу рэвеше, менталитеты чагылышы. Экият геройлары, аларга хас сыйфатлар.



Эдэбият теориясе. Экият. Экият терлэре. Экиятлэрнец теле. Гипербола, литота. Экият формулалары. Чагыштыру.

3.Экият яздым, укыгыз...( 5 сэг.)

Халык экиятлэреннэн усеп чыккан автор экиятлэре турында мэгълумат. Аларныц уртак һэм аермалы яклары. Автор экиятлэрендэ халык экиятлэренец мотивлары, образларыныц устерелеше.

Каюм Насыйри. Тормыш юлы турында мэгълумат.«Патша белэн карт» экияте. Экияттэ ил белэн идарэ итуче образы. Халыкныц бер вэкиле булган тапкыр карт образы, аныц зирэклеге. Экиятнец диалогка корылган булуы. «Кулэгэ» экиятенэ салынган мораль.

Габдулла Тукай. Эдип турында мэгълумат. «Су анасы» экият-поэмасы. Экият-поэмада кеше һэм табигать менэсэбэтлэре. Су анасы мифик образы. Эсэрдэ малай образыныц бирелеше, аңа салынган мэгънэ. Г.Тукай экиятлэренэ иллюстрациялэр авторы - Байназар Элменов. Аның иҗаты, ачыш-табышлары.Эдэбият теориясе. Экият-поэма төшенчэсе.

Туфан Мицнуллинныц «Гафият турында экият» экият-пьесасы. Драматургиядэ халык экиятлэренец мотивын куллану. Гафият исемле малай, экиятче, мифик образлар, урман щэнлеклэре образлары. Алар аша автор идеясенец ачылуы.

Эдэбият теориясе. Экият-пьеса твшенчэсе. «Экият» курчак театры турында мэгълумат. Театрлар тарихында курчак театрларыныц урыны, эЬэмияте. Казандагы «Экият» курчак театрыныц бинасы, репертуары, щитэкчелеге, режессёрлары, актёрлары.


  1. Хыял канатларында(5 сэг.)

Адлер Тимергалин Адлер Тимергалин турында белешмэ. «Сэер планетада». Эсэрдэге вакыйгалар аша балаларда щаваплылык хислэре тэрбиялэу. Эсэрдэге фантастик алымнар. Теоретик твшенчэ. Фантастика. Фантастик элементлар.

  1. Белем баскычлары( 8 сэг.)

Белемгэ омтылу. «Мехэммэдия» мэдрэсэсе турында мэгълумат.Мэдрэсэнец 1882 нче елда Казанда ачылуы. Анда белем алучыларныц шэкертлэр дип аталуы.

Казанныц Татар укытучылар мэктэбе турында мэгълумат. Аныц 1876 нчы елда ачылуы. Дурт ел дэвамында белем алган укучыларныц рус теле укытучысы булып китуе. Аларны Василй Радлов, Василий Богородицкий, Каюм Насыйри укытуы.

Казан университеты турында мэгълумат. Аныц 1804 нче елныц 17 нче ноябрендэ ачылуы. Анда Карл Фукс, Илья Березин, Николай Лобачевский эшлэве. Анда белем алган атаклы кешелэр. Хэзер аныц Казан (Идел буе) федераль университеты дип аталуы. Гаяз Исхакый. Язучы турында мэгълумат. «Мегаллим» пьесасы. Салих образы. Аңа салынган автор идеалы.

Дэрдемэнд. Дэрдемэнд турында мэгълумат.«Кил, ейрэн...» шигыре. «Кил, ейрэн...» шигыренэ бэйлэп теллэр белунец эЬэмияте турында сейлэшу.



  1. Балачак — хэтерлэрдэ мэңге калачак...( 9 сэг.)

Габдулла Тукайның «Исемдэ калганнар» эсэреннэн езек. Эсэрдэ кечкенэ Тукай образыныц бирелуе. Автобиографик эсэр герое белэн Тукай арасында уртак Һэм аермалы яклар. Кечкенэ Габдулланыц Хащиморат Казаковныц «Бэлэкэй Апуш» картинасында сурэтлэнеше.

Рабит Батулла.«Тукай-Апуш» эсэре. Кечкенэ Апушка хас сыйфатлар. Аныц иптэшлэреннэн аермалы ягы - сэлэтле булуы. Габдулла Тукайныц Кырлайдагы музее. Музей урнашкан тебэк. Андагы истэлекле экспонатлар. Теоретик мэгълумат. Мемориаль комплекс.

«Салават купере» журналы. Аныц тарихы Ьэм бугенгесе турында мэгълумат.


  1. Ватаным өчен( 11 сэг.)

Муса Җэлил.«Сагыну», «Соңгы җыр» шигырьлэре. Аларга салынган хисне ацлау. «Алтынчэч»либреттосыннан езек ейрэну. Либреттоныц экияткэ һэм дастанга нигезлэнеп язылган булуы. Аныц теп каЬарманнары: Тугзак ана, Дик, Алтынчэч. Нэҗип Җиһановның либреттога музыка язуы. Композиторныц ищаты.Муса Дэлил исемендэге Татар дэулэт академия опера Һэм балет театры турында мэгълумат.

Фатих Кэримнец «Кыр казы», «Сөйлэр сузлэр бик куп алар...» шигырьлэрен уку. Аларда Туган илне саклау, ярату хислэренец салынган булуы.

Шэукэт Галиев. «Аталы-уллы солдатлар» балладасы. Илне басып алучыларга керэштэ халыкныц фидэкарьлеге. Ил батырларына хермэт.

Эдэбият теориясе. Баллада.


  1. Кояшлы ил - бэхет иле ( 9 сэг.)

Нэби Дэулинец «Бэхет кайда була?» «Мин щирдэ калам»шигырьлэрендэ бэхет эзлэу Ьэм табу кебек фэлсэфи мэсьэлэнец чишелеше. Лирик герой ечен бэхетнец узе яшэгэн щирдэ булуы. Теоретик твшенчэ.Шигырь. Ритм. Рифма.

Фатих Хесни. Автор турында белешмэ. «Чыбыркы» хикэясе . Хикэядэ малайныц уз эшлэре ечен щавап бируе. Авторныц бала психологиясен ачу узенчэлеге. Эдэбият теориясе. Сюжет. Сюжет элементлары (экспозиция, твенлэнеш, вакыйгалар устерелеше, кульминация, чишелеш).

Эхмэт Рэшитов. « Кояшлы ил - бэхет иле» шигыре. Туган ил кадерен белергэ ейрэту. Лирик геройныц кичерешлэрен ачу.


  1. Кеше - табигать баласы( 7 сэг.)

Равил Фэйзуллин«Табигать кочагында» шигыре. Шигырьдэ табигатьне саклай, аны хислщре цстенлек итъен ачыклау. Медэррис Эгълэмовныц «Матурлык минем белэн» шигыре, «Дир-ана, кояш Ьэм башкалар» балладасы. Матурлыкны табигатьтэн эзлэу мотивы. Табигатьнец кешелэргэ мэрхэмэтле булуы, аны сакларга кирэклеге.

Рэссам Иван Иванович Шишкин ищаты. Аныц Татарстан белэн бэйле язмышы. Ищаты.



Эш беткэч келэргэ ярый( 6 сэг.)

Лэбиб Леронныц «Пирамида» хикэясе. Укучыларда белем алуга телэк тудыру. Укымыйча гына белемле булып булмавын ачыклау. Теоретик твшенчэ. Юмор.

Алмаз Гыймадиев.«Зелфия + ... мин» хикэясе. Яшусмерлэрне беренче мэхэббэт хислэренец сурэтлэнеше. Язуда гына тугел, тормышта да хаталар щибэрергэ ярамавын ачыклау.

Шэукэт Галиев.«Ул кем?» «Эллэкем». Шагыйрьнец табышмак, юмористик шигырьлэрендэ бала хислэренец ачылышы.



6 нчы сыйныфныц рус теркемендэ татар эдэбияты буенча укыту фэненец эчтэлеге

1. Мифлардан чынбарлыкка( 3 сэг.)Халык авыз иҗаты. Эдэбият теориясе. Фольклор. Халык авыз ищаты. Фольклор - халыкныц коллектив ищат щимеше. Анда халыкныц телэк-омтылышыныц чагылышы. Фольклорныц вариантлы булуы. Фольклор эсэрлэренец жанрларын гомуми кузаллау. Балалар фольклоры (бишек щырлары, табышмаклар, тизэйткечлэр, мэкальлэр Ь.б.). Башка халык авыз ищаты белэн чагыштыру.

Мифлар. Татар халык мифлары. Шурэле», «Шурэлене ничек алдарга?» «Су иясе», «0й иясе», «Дедал белэн Икар» мифлары. Мифларны ейрэнгэн галимнэр. Эдэбият теориясе. Миф. Мифик геройлар.

Мэкальлэр һэм эйтемнэр. Мэкальнец акыл биру, сейлэмне матурлау ечен кулланылуы. Мэкальлэрнец тематикасы. Эйтемнец кучерелмэ мэгънэдэ кулланылган, сейлэмнец эмоциональ кечен арттыра торган жанр булуы. Мэкаль белэн эйтемнец аермасы. Татар мэкальлэре һэм эйтемнэренец русча эквивалентлары. Эдэбият теориясе. Мэкаль, эйтем.

    1. Халык моңнары: жырлата да, елата да...( 3 сэг.)

Каталог: upload -> storage -> org1228 -> files
storage -> Ротавирусная инфекция
storage -> По инициативе совершеннолетнего обучающегося или родителей
storage -> Положение разработано в соответствии с
storage -> Бронхиальная астма
storage -> Программа по предмету «Музыка» для 7 класса разработана на основе нормативных документов
storage -> Вопросы для диф
storage -> К рабочей программе по химии (профильный уровень) 10-11 класс
storage -> Министерство внутренних дел по республике татарстан республикасы


Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   15   16   17   18   19   20   21   22   ...   46




База данных защищена авторским правом ©vossta.ru 2022
обратиться к администрации

    Главная страница