Структура основной образовательной программы основного общего образования Целевой раздел



страница20/46
Дата09.08.2019
Размер1.42 Mb.
#127061
ТипПояснительная записка
1   ...   16   17   18   19   20   21   22   23   ...   46

Халык жырлары. Халык ж;ырларыныц авторы халык булуы. Аларныц вариантлылыгы. Халык ж;ырларыныц жанрлары. Йола җырлары, аларныц килеп чыгу узенчэлеге. Йола бэйрэмнэреннэн Сембелэ бэйрэме. Уен җырлары. "Кэрия-Зэкэрия"ж;ыры. Шагыйрьлэрнец кайбер шигырьлэре халык тарафыннан кейгэ салынуы. Г.Тукайның "Туган тел" шигыре. ңтерле теллэргэ тэрҗемэ ителуе. Г.Тукайныц "Туган авыл" шигыре. Аныц дэ халык ж;ыры кебек яратып щырлануы, киц таралган булуы.

Татарстан Республикасы гимны. Гимнныц дэулэт символы булуы. Гимн уйнала торган очраклар. Гимнны тыңлау тэртибе. Татарстан Республикасыныц Дэулэт гимны авторлары Р.Байтимеров, Р.Яхин. Гимн текстының эчтэлеге, көе.

    1. Кадерле син, кеше-туганым!( 7 сэг.)

Нэкый Исэнбэт. Язучы турында кыскача белешмэ."0ч матур суз" шигыре. Эти-эни, туган илнец кадере. Шигырьдэге лирик герой. Шигырьнец диалог формасында язылуы. Шигырьнец Г.Тукайныц "Туган тел" шигыре белэн аваздашлыгы.

Мэҗит Гафури. Эдип турында кыскача белешмэ. "Ана" шигыре. Шигырьдэ ана ечен бала, бала ечен ана кадере. Н.Исэнбэт шигырьлэре белэн аваздашлыгы. Бишек ж;ырларыныц эЬэмияте турында мэгълумат.

Габдулла Тукай. Шагыйрьнец тормыш юлы, иҗаты турында мэгълумат. "Шурэле" экият-поэмасы.Экият-поэмада кеше Ьэм табигать менэсэбэтлэре, туган авыл табигатенец матурлыгы. Шурэле мифик образы. Эсэрдэ егет Ьэм Шурэле образларыныц бирелеше, аларга салынган мэгънэ.

Фэрит Яруллин. Композитор турында белешмэ. "Шурэле" балеты.Г.Тукайныц «Шурэле» экият-поэмасына балет язылу. Балет авторлары Ф.Яруллин, Э.Фэйзи, Л.Якобсон турында мэгълумат. Былтыр, Шурэле образларыныц бирелеше. Сеембикэ образы, аца салынган мэгънэ. Эдэбият теориясе. Балет.

Муса Җэлил. Шагыйрьнец тормыш юлы, сугыш чоры иҗаты, "Моабит дэфтэрлэре" турында мэгълумат. М. Җэлилнец музей-квартирасы. "Чэчэклэр" шигыре. Шигырьнең язылу урыны, вакыты. Шигырьдэге символлар. Чэчэклэрнең матурлык һэм улемсезлек символы буларак бирелуе. Туган илне ярату, туган илне саклау идеясе. Эдэбият теориясе. Символ, строфа.

Эмирхан Еники. Эдип турында кыскача белешмэ. "Туган туфрак" хикэясе.Эсэрнец теп идеясе. "Нигез", "туган туфрак" тешенчэлэре. Авыл табигатенец, авыл халкыныц бирелеше. Хикэядэге символлар. Клараныц эчке кичерешлэре. Авыл проблемалары.

    1. Энҗе карлар явып уткэн...( 3 сэг.)

Галимҗан Ибраһимов. Эдип турында кыскача белешмэ."Кар ява" хикэясе. Кышкы табигать, кар яву куренешенец тасвирлануы. Хикэядэ чагыштырулар.

"Чыршыныц кулмэклэре" шигыре. Шигырьнец эчтэлеге, поэтик яцгырашы. "Нэни чыршы" шигыре. Шигырьнец эчтэлеге, кулланылган троплар. Шигырьдэ кутэрелгэн проблема.



Туфан Миңнуллин. Тормыш юлы турында мэгълумат. "Акбай Ьэм Кыш бабай" пьесасы.Пьесада Яца ел бэйрэменэ эзерлекнец бирелеше. Кыш бабай белэн Кар кызы телэклэре. Яца ел белэн котлау сузлэре.

    1. Акыл — тузмас кием, белем — кипмэс кое (6 сэг.)

Каюм Насыйри. Эдип турында кыскача белешмэ. Аныц энциклопедист галим булуы. Казандагы Ьэм Яшел Узэн районындагы музейлары. "Эбугалисина" кыйссасы.Эбугалисина Ьэм Эбелхарис образлары. Аларныц белемгэ омтылышлары, белем ейрэнудэге тырышлыклары. Белемнец файдасы. Эбугалисинаныц ярлы егеткэ, Эбелхарисныц патшага булышуы. Туганлык Ьэм кенчелек хислэре. Эбугалисинаныц галим булып танылуы.

Абдулла Алиш. Язучыныц тормыш юлы, ищаты турында кыскача мэгълумат. "Эни ялга киткэч" хикэясе. Хикэянец теп идеясе. Малайныц яцага омтылышы, эшчэнлеге. Малайныц ейдэ башкарган эшлэре. Малайныц эшкэ ейрэнуе турындагы мэкальлэр. Фэнис Яруллин. Эдип турында кыскача белешмэ. "Кояштагы тап" хикэясе. Эсэрнец теп идеясе. Малай Ьэм ана образлары. Хикэядэ ялганныц, ялкаулыкныц фаш ителуе. Яманлыкныц эзе калуы.

Гөлшат Зэйнашева. Шагыйрэ турында кыскача мэгълумат. "Кем булырга?" шигыре. Шагыйрэнец эйтергэ телэгэн фикере. Шигырьдэ эйтелгэн Ьенэрлэр. Ьенэр сайлауныц меЬимлеге.

Салих Сэйдэшев. Композиторныц тормыш юлы, ищаты турында белешмэ. С.Сэйдэшев исемендэге Зур концерт залы, музее, Ьэйкэле.

    1. Ил өстендэ илле дустың булсын (4 сэг.)

Дэрдемэнд. Эдип турында кыскача белешмэ. "Ике туган" хикэясе. Хикэянец эчтэлеге. Туганлык менэсэбэтлэренец бирелеше. Сэламэт булуныц, куркынычсызлыкныц элементар кагыйдэлэре.

Һади Такташ. Шагыйрь, аныц балачагы турында мэгълумат. "Мокамай" поэмасы.Поэманыц эчтэлеге. Мокамай образыныц прототибы. Поэмада кулланылган сурэтлэу чаралары. Тормыштагы ялгыш адымныц Ьэлакэткэ илтуе. Шагыйрьнец дуслык хислэренэ тугрылыгы. Поэмадагы символлар. Эдэбият теориясе. Поэма.

Эльмира Шэрифуллина. Шагыйрэ турында кыскача мэгълумат. "Дуслык, чын дуслык!" шигыре. Шигырьнец эчтэлеге, тезелеше. Дуслыкныц кече турында уйлану.

    1. Көлке көлэ килэ...( 4 сэг.)

Шэукэт Галиев. "Курыкма, тимим", "Атлап чыктым Иделне" шигырьлэре. Шигырьлэрнец эчтэлеклэре. Ьэр шигырьдэге юмор.

Фаил Шэфигуллин. Язучыныц тормыш юлы, ищаты турында кыскача мэгълумат. "Ике тиен акча" хикэясе. Хикэянец эчтэлеге. Марат

образы. Хикэядэге юмор. Язучыныц юмор аша эйтергэ телэгэн фикере.



    1. Һэр фасылың гузэл, табигать!( 5 сэг.)

Гэрэй Рэхим. Шагыйрь турында кыскача мэгълумат. "Апрель" хикэясе. Эсэрнец эчтэлеге. Теп идеясе. Хикэядэге чагыштырулар. Автор игътибарны юнэлткэн табигать кануны. Эдэбият теориясе. Портрет.

Гомэр Бэширов. Язучыныц тормыш юлы, ищаты турында кыскача мэгълумат. "Туган ягым - яшел бишек" повестеннэн езек. Сабантуй турындагы езекнец эчтэлеге. Сабантуй бэйрэменец тасвирлап бирелеше. Керэшче егетлэр, Хэкимщан образлары. Сурэтлэу чаралары. Сабантуй бэйрэме тарихы.

Лотфулла Фэттахов. Рэссамныц тормышы, ищаты турында кыскача мэгълумат. "Сабантуй" картинасында сурэтлэнгэн табигать, авыл кешелэре.

Балалар вчен чыга торган газета-журналлар. "Сабантуй" журналы. Журнал басылып чыгу тарихы. Журнал рубрикалары. Мэкалэлэрнец эчтэлеге.

7 нче сыйныфныц рус теркемендэ татар эдэбияты буенча укыту фэненен эчтэлеге

      1. Халык эйтсэ — хак эйтэ(4 сэг.)

Йола фольклоры.Йола фольклоры турында тешенчэ. Йолаларныц терлэре. Аларныц кенкуреш Ьэм дини гореф-гадэтлэр белэн бэйлэнеше, терлэре, узенчэлеклэре. Гаилэ йолалары. "Бэби туе", "Туй" йолалары турында белешмэ. Аларны уткэру тэртибе. Халык авыз ижаты. Бэетлэр. Бэетлэрнец лиро-эпик жанр булуы. "Сак-Сок" бэете. Кошларга эйлэнгэн ике бала язмышыныц фащигасе, бэетнец фантастик сюжетка корылган булуы.

Габдулла Тукай. Шагыйрь ищаты турында белешмэ."Милли моцнар" шигыре. Шагыйрь Ьэм миллэт язмышы мэсьэлэсе.

      1. Аталар сузе — акылнын узе( 6 сэг.)

Фатих Эмирхан. Тормышы Ьэм ищади эшчэнлеге. "Ай естендэ ЗеЬрэ кыз" эсэренец татархалык экиятлэренэ нигезлэнуу. Яхшылык белэн явызлык керэше. Эдэбият теориясе. Эдэбиятта фолщклоризм.

Галимжан Ибраһимов. Язучыныц тормыш юлы, ищаты турында белешмэ. "Алмачуар" хикэясе. Хайваннарга карата миЬербанлылык хислэре тэрбиялэу.

Татар халкынын милли киемнэре һэм бизэну эйберлэре. Тубэтэй (кэлэпуш), калфак, читек, чулпы, белэзек, изу турында мэгълумат. Милли киемнэрнец узенчэлеге, халкыбыз уткэн зур тормыш юлын, аныц уткэнен Ьэм бугенгесен чагылдыруы.

      1. Ил язмышы — ир язмышы( 6 сэг.)

Гадел Кутуй. Тормыш юлы, ижаты турында белешмэ. "Сагыну" нэсере. Сугыштагы кешенец кичерешлэрендэ туган ил образы.

Сибгат Хэким. Шагыйрьнец тормыш юлы, ищаты турында белешмэ. "Бакчачылар" поэмасы. Эсэрлэрдэ лиризм, сэнгатьчэ гадилек Ьэм осталык, ватанпэрвэрлек хислэре чагылышы.

Рафаил Төхфэтуллин. Язучы турында белешмэ. "Дилэкле аланнар" повестенда балачак хатирэлэренец самимилеге, тегэллеге. Мэктэп тормышыныц узенчэлекле детальлэрдэ чагылышы. Укучы Ьэм укытучы менэсэбэтлэрен бала куцеле Ьэм хислэре аша тасвирлау.

Мөхэммэт Мэһдиев. Язучы турында белешмэ. "Без — кырык беренче ел балалары" повесте (езек). Беек Ватан сугышы авырлыкларыныц эсэрдэ чагылышы. Яшусмерлэр образы.

      1. Һэр чорнын уз герое( 5 сэг.)

Һади Такташ. Тормыш юлы, ищаты турында белешмэ. "Алсу" поэмасы. Яшэу шатлыгы, оптимизм, узецне бэхетле тою хислэре чагылышы.

Хэсэн Туфан. Тормыш юлы, ищаты турында белешмэ."Агыла да болыт агыла", "Тамчылар ни дилэр?" шигырьлэре. Чор белэн бэйле шэхес фащигасе, хаксызга рэнщетелгэн кешелэр язмышы.

Гурий Тавлин. Тормыш юлы, ищаты турында белешмэ. "Кояш болытка кергэндэ" романы.

      1. Туган жир ул була бер генэ, туган жирнен кадерен бел генэ!( 5 сэг.)

Аяз Гыйлэжев. Тормыш юлы, ищаты турында белешмэ. "0ч аршын щир" повестеннан езек. Туган щирнец кадерле булуы. Читтэ яшэучелэрнец туган туфракка тартылуы.

Илдар Юзеев. Эдип турында белешмэ. "Ак калфагым тешердем кулдан..." драмасы. Чит иллэрдэ яшэуче татарларныц язмышы. Марсель Галиев. Тормыш юлы, ищаты турында белешмэ. "Нигез" повесте (езек). Эсэрдэ Беек Ватан сугышы елларындагы вакыйгалар. Повестьта гореф-гадэтлэрнец, йолаларныц бирелеше. Туган щирнец, туган нигезнец кадерле, изге булуы, образларныц бирелеше.

      1. Актыктан хаклык жинэ (5 сэг.)

Фатих Хесни. Тормыш юлы, ищаты турында белешмэ. "Сейлэнмэгэн хикэя" эсэре. Баланыц куцел деньясын сурэтлэудэ язучыныц осталыгы. Мавыгу тешенчэсенэ салынган мэгънэне ачыклау, узецэ-узец хуща булуныц меЬимлеге.

Фэнис Яруллин. "Ак тенбоек" хикэясе. Кешегэ яхшылык эшлэунец куркэм гадэт икэнен, эмма аны Ьэрчак искэ тешереп торуныц кире тээсир ясавын оста курсэту.

Рестэм Галиуллин. Язучы турында белешмэ. "Биш «икеле» хикэясе. Укуга, белем алуга уцай менэсэбэт тэрбиялэу, кимчелеклэрне юмор аша курсэту.

Айгел Эхмэтгалиева.Язучы турында белешмэ. "Табыш" хикэясе. Бала психологиясенец бирелеше, куркэм сыйфатлар тэрбиялэу. Табылган эйбернец шатлык китермэвен ацлау.

      1. Табигатькэ дэ табиб кирэк!( 3 сэг.)

Медэррис Эгълэмов. Шагыйрь турында белешмэ. "Сейли ак каен..." шигыре. Данландырылган табигать образлары. Экологик тэрбия.

Хэбир Ибраһим. Язучы турында белешмэ. "Карач" хикэясе. Кешелэрнец табигатьтэге щан иялэренэ менэсэбэте.

      1. Йомгаклау ( 1 сэг.)


8 нче сыйныфныц рус теркемендэ татар эдэбияты буенча укыту фэненец эчтэлеге

          1. Тарих китабында безнец ечен бик куп хатирэлэр саклана ( 3 сэг.) Халык авыз и^аты. Фольклор жанрлары буларак риваятьлэр, аныц ничек барлыкка килуе. Риваять терлэре. Тарихи риваятьлэр. Татар халкыныц "Сихерче кыз" риваяте. Эсэрдэ Казан образыныц бирелеше, тарихы. Элеге риваятькэ хас экияти алымнар. Топонимик риваятьлэр. ШэЬэр, авыл, тау Ьэм елга атамаларыныц килеп чыгышы.

Музыка уен кораллары, аларныц халык тормышындагы роле.

        1. Без тарихта эзлебез( 7 сэг.)

Тарихи ядкарьлэр буларак сэяхэтнамэ һэм елъязма жанрлары. Ибне Фадлан - X гасырныц беренче яртысында яшэгэн гарэп сэяхэтчесе. Ибн Фадланныц 921 - 922 нче елларда Болгар дэулэтенэ сэфэре вакытында язылган сэяхэтнамэсе. Фатих Кэрими. ""Аурупа сэяхэтнамэсе"

Тарихи һэйкэл буларак Казан Кремле, аныц тезелу тарихы. Кремльнец бугенге торышы. Казан Кремле тыюлыгы.

Габдулла Тукай. Язучыныц 1895 нче елда Даек (Уральск) шэЬэренэ китуе. Анда Тукайныц щэмэгать эшлеклесе, журналист, тэрщемэче Ьэм шагыйрь буларак формалашуы. 1907 нче елда кире Казанга кайтуы. Шагыйрь ищатыныц Казан чоры. Казанда аралашкан дуслары, балалар эдэбиятына Ьэм халык эдэбиятын ейрэнугэ керткэн елеше, театр эшчэнлегенэ игътибары, сэяхэтлэре, ищтимагый эшчэнлеге. "Эл-ислах" газетасындагы эшчэнлеге. Габдулла Тукайныц "Пар ат" шигыре. Аныц язылу тарихы. "Пар ат" шигыренец лирик герое, аныц кичерешлэре, еметлэре. Пар ат образыныц символикасы. Табигать, кучер образларыныц бирелеше, мэгънэлэре. Габдулла Тукай исемендэге Дэулэт премиясе. Премиянец беренче лауреатлары.

Куренекле рэссам, сынчы Бакый Урманченыц (1897 - 1990) тормышы. Ул тудырган скульптур портретлар, картиналар. Бакый Урманченыц "Пар ат" шигыренэ иллюстрациясе. Картинада Габдулла Тукай шигырендэ сурэтлэнгэн вакыйганыц бирелеше. Бөек җырчы Илһам Шакиров. Тормышы Ьэм ищат юлы.

        1. Онытылмас еллар( 6 сэг.)

Сугыш турындагы җырлар. Роберт Эхмэтщановныц "Озатып вокзаллар каршында..." ("Солдатлар") шигыре. Сугышка баласын озаткан Ана образы.

Фатих Кэримнең тормышы, ижаты. Аныц ищатында сугыш темасы, образларныц бирелеше. Шагыйрьнец "Ант" шигыре, «азатлык» Ьэм «явызлык» проблемалары.

Туфан Мицнуллин. Куренекле драматург, язучы, публицист һэм җэмэгать эшлеклесенец тормышы һэм иҗаты. "Моңлы бер җыр" драмасы. Эсэрдэ М. Җэлил образыныц бирелеше, аның тоткынлыктагы тормышы. Казанда Муса Җэлил һэйкэле һэм җэлилчелэргэ куелган барельефлар.

Марсель Сэлимҗанов. Режиссёрның тормышы, иҗаты. Аның татар профессиональ театрының, милли драматургиянең усешенэ керткэн елеше.

Ринат Таҗетдинов. Халык артистының тормышы һэм иҗаты, ул тудырган онытылмас образлар.

Фронт хатлары, аның халык тормышындагы роле. Муса Җэлилнец кызы Чулпанга язган хаты, Фатих Кэрим хатлары. Татар эдэбиятында эпистоляр жанр. Эдэбият теориясе. Эпистоляр жанр турында тешенчэ. Булектэ утелгэннэрне гомумилэштереп кабатлау.

        1. Этинең зур буреге иртэ киелде( 4 сэг.)

Нур Эхмэдиев. Язучы ищаты турында белешмэ. "Дицу кене" шигыре. "Минем туган кенем" хикэясе.

Разил Вэлиев. Тормышы Ьэм ищади эшчэнлеге. "Ватаным" шигыре. Сугыш, аныц гади халык, балалар щилкэсенэ алып килгэн авырлыгы. Бэйлэнешле сейлэм устеру . "Беркем дэ, бернэрсэдэ онытылмый!"

        1. Ана — изге, Ана — бөек, аңа — дан!( 7 сэг.)

Шэриф Камал. Эдипнец тормышы, ищаты турында кыскача мэгълумат. "Буранда" новелласы. Теп геройныц язмышы. Аныц эчке деньясы, куцел халэте. Психологик алымнар. Эсэрдэ Ана образына хас сыйфатлар. Эдэбият теориясе. Эдэби деталь. Матур эдэбиятта психологизм. Новелла турында тешенчэ.

Сибгат Хэким. Шагыйрьнец тормыш юлы, ищаты турында мэгълумат. Ищатында яктырткан темалар. "Дырларымда телим" шигыре. Шигырьнец эчтэлеге, поэтик яцгырашы, сурэтлэу чаралары. Шигырьдэ кутэрелгэн проблемалар.

Энилэр турында җырлар.

Луиза Батыр-Болгари. Композиторныц тормыш юлы, ищаты.

Шэриф Хөсэенов. Эдипнец тормыш юлы Ьэм ищаты турында мэгълумат. Беренче драмалары турында белешмэ. "Эниемнец ак кулмэге" ("Эни килде") драмасы. Драмада ана образыныц бирелеше. Ананыц язмышы, балаларына булган мэхэббэте.

Фоат Садриев. Эдипнең тормыш юлы, ищаты турында белешмэ. "Таң җиле" романы. Романда бирелгэн образларныңязмышы, ана (Нуриэсма) образының бирелеше. Нэсимэ белэн Фэритнец уз-узлэрен тотышы, уллары Маратның авылда терелуе, сейлэшэ башлавы, дуслар табуы. Авторның эйтергэ телэгэн фикере. Булектэ утелгэннэрне гомумилэштереп кабатлау, иҗади эш.

        1. Көлсэң - көл, еласаң - ела! ( 3 сэг.)

Беренче сатирик журналлар. Беренче сатирик журналлар турында белешмэ. Вакытлы матбугатны башлап щибэргэн шэхеслэр. Эдэбият теориясе. Сатира турында тешенчэ. Галиэсгар Камал. Эдипнец тормыш юлы, ищаты, татар эдэбиятында тоткан урыны.

"Банкрот" сатирик комедиясе. Сиращетдин Туктагаевныц тормыш, кенкуреше, уйлаган хэйлэсе. Тирэ-юньдэге образларныц уз-узлэрен тотышы. Галиэсгар Камалныц "Банкрот" комедиясе турында белешмэ. Эсэрнец сэхнэ тарихы. Эдип тарафыннан кутэрелгэн проблема. Эдэбият теориясе. Конфликт турында тешенчэ. Сарказм. Проза эсэрлэрендэ сатира.



Гамил Афзал. Эдипнец тормыш юлы, ищаты турында кыскача мэгълумат. Юмор-сатира елкэсендэ тоткан урыны "Юл газабы" хикэясе. Хикэялэуче авторныц язмышы турында белешмэ. Эдэбият теориясе. Сатирик шигырь. Ирония турында тешенчэ.

7. Даһи гомере - халкы хэтерендэ!( 5 сэг.)

Ренат Харис. Шагыйрьнец тормыш юлы, ищаты турында белешмэ. "Ике гел" шигыре. Шигырьнец идеясе, тезелеше. Шигырьгэ салынган мэгънэ. Автор эйтергэ телэгэн фикер.

Галия Кайбицкая. Актрисаныц тормыш юлы турында белешмэ. Татар музыка сэнгатен Ьэм операсын устеругэ керткэн елеше.

Рабит Батулла. Эдипнец тормыш юлы, ищаты турында белешмэ. Терле жанрларда ищат итуе. "Бию" кыйссасы. Рудик белэн бэйле,

госпитальдэ булган келкеле вакыйганыц эдэби гэудэлэнеше. Яшь талантныц беренче уцышы.



"Ялкын" журналы. Журналныц тарихы. Журнал рубрикалары. Мэкалэлэрнец эчтэлеге

Булектэ утелгэннэрне гомумилэштереп кабатлау.

9 нчы сыйныфныц рус твркемендэ татар эдэбияты буенча укыту фэненец эчтэлеге


          1. Атадан улына чын мирас – суздер(4 сэг.)

Халык авыз иҗаты. Дастаннар. Халык авыз ищатыныц эпик жанры дастан турында тешенчэ. Дастаннарныц терлэре. "Идегэй" дастаны. Аныц теп герое. Дастанда тарихи шэхеслэрнец сурэтлэнуе. Эсэрдэ ил белэн идарэ иту, халык язмышы мэсьэлэсе. Эдэбият теориясе. Халык авыз ищаты. Дастан.

Кол Гали язмышы. Аныц "Кыйссаи Йосыф" поэмасы. Йосыфныц язмышы. Туганнар арасындагы менэсэбэтлэр. Йосыф-Зелэйха мэхэббэте. Сюжетта кешелэрне ярату (гуманизм), гаделлек карашларыныц чагылышы. Булектэ утелгэннэрне гомумилэштереп кабатлау.

          1. Гөл уссэ - җирнең курке, Кыз уссэ - илнең курке( 7 сэг.)

Габделҗаббар Кандалыйның тормыш юлы һэмиҗаты. "Сахибждмалга" поэмасы. Шагыйрьнец эдэбиятка алып килгэн яцалыгы. Эсэрдэ мэхэббэтнец чагылышы. Хатын-кыз гузэллеген тасвирлауда шагыйрьнец табышлары

Габдулла Тукайның тормыш юлы Ьэм эшчэнлеге турында белешмэ. ЭдипнецКазан чоры ищаты."Татар кызларына" шигырендэ кутэрелгэн мэсьэлэлэр. Эсэрдэ лирик геройныц хислэрен ачыклау. Г.Тукайныц татар кызлары турындагы хыял-еметлэре. Казан шэЬэрендэ Габдулла Тукай музее турында мэгълумат. Эдэбият теориясе. Антитеза.

Фатих Эмирханның тормыш юлы һэмищаты. Эдипнец купкырлы ищаты. "Хэят" повесте. Теп каһарман образы. Аца хас сыйфатлар. Бай татар зыялыларыныц гаилэ тормышы һэм гореф-гадэтлэре. Шул шартларда ускэн татар кызыныц холкы тэрбиялэну, омтылыш-телэклэре чагылу. Рус деньясы белэн аралашып ускэн яшь кешенец деньяга һэм яшэу тэртиплэренэ карашында каршылыклар туу. Кеше психологиясен тасвирлауда авторның осталыгы.

Аяз Гыйлэжевнын тормышы һэмиҗаты турында белешмэ. Аныц "Җомга кен, кич белэн..." повесте. Эсэрдэ Бибинур образының бирелеше. Бибинур эбинең изге куңеллелеге, шэфкатьлелеге. Авторның кешелэрдэ яхшылык, игелеклелек кебек сыйфатларныц кими баруына борчылуы. Повестьныц А.Солжиницинныц «Матрёнин двор» эсэре белэн уртак һэм аермалы яклары. Эсэрнең сэнгатьнең башка төрлэре белэн бэйлэнеше .

Рестэм Мингалим иҗаты. прозасы. "Сап-сары көзлэр" хикэясе. Сугыш чоры кешелэренец язмышы, тормышы сурэтлэнеше.

Булектэ утелгэннэрне гомумилэштереп кабатлау.



          1. Бер йерэктэ туган жыр икенче йерэкне кузгата( 3 сэг.)

Эдэбият теориясе. Лирика. Пейзаж лирикасы.

Раил Зэйдулла турында белешмэ. "Буранда" шигырендэ сурэтлэнгэн табигать куренеше. Шагыйрь хислэрен ачу юллары .Мехэммэт Мирза тормышы Ьэм ищаты турында белешмэ. Ищатына хас узенчэлеклэр. Эдэбият теориясе. Куцел лирикасы Фирузэ ^амалетдинованьщ ищаты. Аныц "Ташлар", "Кунак кеткэн кебек" шигырьлэренец идея-проблематикасы. Рэшит Эхмэтжанов тормышы Ьэм ищаты турында белешмэ. "Сандугач керде куцелгэ" шигырендэ шагыйрь хислэренец чагылышы Булектэ утелгэннэрне гомумилэштереп кабатлау.

          1. Театр - яктылыкка, нурга илтэ!( 5 сэг.)

Галиэсгар Камал тормышы һэм иҗаты турында белешмэ. Драматург калэменэ хас сыйфатлар. "Беренче театр" комедиясендэ конфликт һэм аның чишелеше, образларның узенчэлекле якларын ачу. Эдэбият теориясе. Суз уйнату. Монолог.

Беренче хатын-кыз татар артисткасы Сэхибжамал Гыйззэтуллина-Волжская ищаты, театр сэнгатен устерудэге эшчэнлеге. Галиэсгар Камал исемендэге Татар дэулэт академия театры турында белешмэ.



Халисэ Медэррисованың тормышы һэм ищаты. "Бэйге хакы" повестеннан езек белэн танышу. Язучыныц кеше язмышы турындагы ачыш-табышлары. Артистлар тормышын яктыртудагы яцалыгы. Аныц сэхнэ эсэре булып уйналуы. Булектэ утелгэннэрне гомумилэштереп кабатлау.

          1. Мең шифага ия кулларда

Купме язмышларның эзе бар...( 3 сэг.)

Габдрахман Эпсэлэмовнын тормыш юлы һэм ижаты. "Ак чэчэклэр" романында кутэрелгэн проблемалар. Эсэрдэ табиблар һэм шэфкать туташларыныц хезмэтен чагылдыру узенчэлеге. Эдэбият теориясе. Роман. Хронотоп.

Сажидэ Селэйманованын тормышы һэмязмышы турында белешмэ. Эдипең шигъри осталыгы. Шагыйрэнең прозасы. Табиблар тормышын чагылдырган "Гелбадран" повестеннан алынган "Дөнья бу!.." езеге белэн танышу. Сэламэтлек сагында торучы табибларныц уз эшлэренэ һэм кешелэргэ менэсэбэте. Медицинада хирург хезмэте турында сөйлэшу. Булектэ утелгэннэрне гомумилэштереп кабатлау.

          1. Укытучым! Синен бөек исемен. Йерэгемдэ мэнге сакланыр... ( 4 сэг.)

Мехэммэт Мэһдиевнең тормыш юлы һэм ищаты. Эдип калэменэ хас сыйфатлар. "Фронтовиклар" романында укытучылар тормышын һэм эшчэнлеген чагылдыру узенчэлеге. Теп герой Рушад образы. Эдэбият теориясе. Тип.

Вакыйф Нуриевныц тормыш юлы һэм иҗаты. "Инша" хикэясендэ Экрэм образының бирелеше. Хикэядэге юморны аңлау.

          1. Авыр эшкэ белэк бар, Кыю эшкэ йерэк бар( 6 сэг.)

Хэсэн Сарьянның тормыш юлы һэм ищаты. Ищатында лиризм. "Эткэм һөнэре" повестенда яшь кеше образын ачу узенчэлеклэре, аларда эхлакый сыйфатларныцң бирелеше. Татар халкыныц борынгыдан килгэн һөнэрлэре турында белешмэ биру.

Илдар Юзеевның тормыш юлы һэм иҗаты. Аның шигъри һэм драматурглык осталыгы. "Таныш моцнар" поэмасында яшь кешенец тормыш юлын сайлауны чагылдыру.

Каталог: upload -> storage -> org1228 -> files
storage -> Ротавирусная инфекция
storage -> По инициативе совершеннолетнего обучающегося или родителей
storage -> Положение разработано в соответствии с
storage -> Бронхиальная астма
storage -> Программа по предмету «Музыка» для 7 класса разработана на основе нормативных документов
storage -> Вопросы для диф
storage -> К рабочей программе по химии (профильный уровень) 10-11 класс
storage -> Министерство внутренних дел по республике татарстан республикасы


Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   16   17   18   19   20   21   22   23   ...   46




База данных защищена авторским правом ©vossta.ru 2022
обратиться к администрации

    Главная страница